Senator Hubert LEYNEN schreef eens in “Het Belang van Limburg” dat de noodzaak van

Benelux-samenwerking niet bewezen moet worden. “Het volstaat een blik te werpen op een

kaart van West-Europa om ervan overtuigd te zijn.”


De Benelux-landen ontlenen hun samenhang onder meer aan hun ligging tussen drie gewezen

grootmachten, die hun vroegere ambities nog lang niet hebben afgezworen. Het mag ons niet

verwonderen dat ze, om hun verlies aan macht in de wereldpolitiek enigszins te compenseren,

hardnekkig pogen kleinere landen in hun vaarwater te krijgen.


En dit des te meer daar de Lage Landen het meest ontwikkelde deltagebied ter wereld en tevens een met heel Europa verweven verkeersknooppunt zijn. Ze zijn terzelfdertijd een gebied met grote en kleine havens en een “roundabout-country”. Alleen hun eigen inwoners onderschatten deze geopolitieke betekenis.


Hun gunstige ligging en hun infrastructuur verklaren hun bevolkingsdichtheid en hun

benijdenswaardige welvaart.


Al deze natuurlijke gegevens en het vredelievende karakter van hun bevolking sporen deze landen aan zich spontaan voor alles wat de verstandhouding in Europa kan bevorderen in te zetten.


Daarom ook willen ze zich op gelijke afstand van de drie gewezen grootmachten, hun buren, houden. Ze weten dat ze zich er niet toe mogen laten verleiden in dezer onderlinge twisten partij te kiezen, De ondervinding heeft hun geleerd dat ze, telkens wanneer ze zich in het vaarwater van een van hun buren wagen, mogen verwachten het slachtoffer van het ongenoegen van de beide andere te worden.


Ook zijn ze wijselijk op hun hoede als continentale buren beweren een einde aan hun eeuwenoude vijandschap te maken en zelfs een exclusief bondgenootschap aangaan.


In geopolitiek opzicht is de positie van de Lage Landen met die van geen enkel ander deel van Europa te vergelijken, behalve misschien met die van Polen, dat tot driemaal toe onder machtige buren werd verdeeld en zelfs territoriaal werd opgeschoven.


Wanneer bekwame staatslieden deze feiten in acht nemen en hun troeven behendig weten uit te spelen, gaan onze landen een schitterende toekomst tegemoet. Dan zullen politieke  commentatoren de samenwerkende Lage Landen opnieuw “het laboratorium van Europa”, “the cockpit of Europe” of “het kloppende hart van Europa” noemen.





The European Union now has 6 large and medium-sized countries and 19 small countries. The former will, together, hold a Total of 441 seats in Parliament while the latter will hold 291.


This difference in weight is not necessarily cause for alarm. However, the difference in focus gives grounds for concern: most countries focus on the common interests of Europe but a few have not yet overcome their deep-rooted tradition of power politics.


Why are member-states of the European Union finding it so difficult to draft a constitution that is satisfactory all-round? Quite simply because the necessary trust is lacking. Why is it lacking? Because of the power politics of yesteryear. Evidently, several former major powers

consider the European unification to be a means to recover some of their lost dominance. They may not in the least be working at a voluntary and durable pooling of forces in Europe. With every passing day it becomes clearer that a unified Europe is, in their eyes, a new,

prolific battlefield on which to assert their well-known hunger for power.


An alliance between states, be it a federation or a league of nations, can thrive and survive only when the of dominance by one member or a coalition of members is out of the question. Indeed, it assumes strict adherence to the rules of federal loyalty.


The European Union, formerly the European Community, is a half-century old and we can draw some lessons from her short history already.


In the Fifties, the countries of the Benelux managed quite easily to win the approval for their draft founding treaty – the 1957 Treaty of Rome – of three larger countries: France, Germany and Italy. No hidden agenda was suspected when the three small countries of North-Western Europe took these steps.


‘This embryonic European union was barely formed when General de Gaulle, back at the helm, unexpectedly responded with the Paris-Bonn axis. Quite patently to

keep a tight rein on the union as he saw fit. He did this of his own volition without consulting his partners.


Paul-Henri Spaak, the main founding father of the Treaty of Rome, saw it immediately for the danger it was. In his memoir, ‘Combats Inachevés’, he wrote that the French-German alliance did not hold with the spirit of the Treaty of Rome:


“This treaty brings an extra body into the Community, one that was not expected and, alas, I am sure, one that will make things harder…”


Ever since the 1962 Treaty of the Elysée – which established the Paris-Bonn axis – we have been witnessing signs, and increasingly so, that the two former great powers consider the smaller countries to be mere satellite states. They make deals with one another which they then bully the smaller countries into accepting.


Whenever the latter recoil in horror at various imperial decisions or proposals, they are vilified as obstacles to the good of Europe. Nobody points the finger at the power-hungry countries.


Ongoing Battles


Furthermore, the former great powers think nothing of transgressing established regulations whenever it suits them, as, for instance, in the context of the Stability Pact . If their shamelessness knows no bounds before a new constitution has been agreed upon, imagine their impudence when they surmise the smaller countries to be in their pocket


The idea of a two-gear Union, which was resurrected after the rejection of the Plan Giscard, is founded on a gross misapprehension – unless it carries a hidden agenda.


The expectation that the smaller countries will follow suit quite willingly confirms the imperial mentality of some nation and government leaders. The European Core will operate as a scaremonger. The extraordinary attitude of the core-countries in foreign affairs will certainly not be conducive to the acceptance they hope for.


A European Core, centred around the Paris-Bonn axis, will, in fact, be seen as a foreign body within the Union. The question will always be: ‘What are the former great powers plotting?”


What’s more, the two allies may one day strive for different goals, not an unthinkable proposition, and from that day on, a repeat of the mad situations of a bygone era will be inevitable.


In his extraordinary book Diplomacy Henry Kissinger writes that Gaullist France makes the same mistakes as Napoleon III. A lack of geopolitical insight, ideology and delusions of grandeur lead him to take erroneous steps which had disastrous consequences.



A historical example


A fundamental question facing the European Union, the number one question, concerns peace: what precautions can be taken to prevent the larger countries from causing mayhem again, from seeking to achieve long-desired national goals?


At the time of their inception, the United States of America faced the same problem. Some of the former colonies were powerful, other were weak. Under extraordinary leadership, the members of the Philadelphia Convention found a solution. They devised a fully empowered Senate in which all partners were placed on equal footing by being given equal weight.

Alongside the Senate, a Chamber of People’s Representatives – Congress – was created, assembled proportionally. Laws were to be passed through both.


Equal weighting ensures the Senate remains a forum for considering the interests of the Union as a whole. Equal weighting renders the formation o f internal alliance s

impossible. In order to function properly, in order to enable the trade-off between the interests of the Union and those of its members, the Senate has to be a separate body.


The merit of the American structure is underscored when one considers that the United States counts fifty members. The European Union, on the other hand, struggles to find a solution for a Union of twenty-five members. What’s more, the American structure has functioned very well for over two centuries, a time span in which France has eroded a dozen constitutions.


The fact that the larger European states reject such a structure corroborates all suspicions that their intentions are dishonest. And yet: Fas est ab hoste doceri.


The big question is whether all European states are ready for a European Europe.





Depuis le Serment de Strasbourg (842) et le Traité de Verdun (843) la France n’a cessé

pendant plus d’un millénaire de mener une politique anti-européenne. Après avoir, avec son

complice allemand, détruit la construction européenne inachevée de Charlemagne, elle s’est

obstinée à entretenir la discorde et à combattre toute puissance pouvant la gêner dans ses rêves impérialistes.


Au Traité de Rome (1957), qui fut avant tout l’oeuvre de ce qui reste de la Lotharingie et, en

particulier des pays du Benelux, la France a aussitôt opposé l’Axe Paris-Bonn (1962) afin de

s’assurer le maintien d’une prédominance.


A Paris on n’ a toujours pas compris que l’orgueil et l’égoïsme des Etats-Nations sont une des

causes premières de la déchéance politique actuelle de l’Europe. Le concept de nation, dont la

France s’enorgueillit d’être la protagoniste mais que d’autres ont repris, a fini par terrasser

la France elle-même (1815, 1870, 1940-1944). Que serait aujourd’hui la France et

l’Europe sans l’intervention des Etats-Unis lors de la dernière guerre mondiale.


Fondé sur la négation de l’identité européenne, le concept d’Etat-Nation est le principal

obstacle à l’unité. Il ne fait qu’entretenir une atmosphère de méfiance. Est-ce si difficile à

comprendre? En outre l’idée de nation rend les pays, qui s’y accrochent, inaptes à participer

valablement à la reconstruction d’une Europe forte. Les réticences de la France elle-même en

apportent la confirmation.


La diversité n’est pas un obstacle mais un avantage du moins si on se préoccupe d’orienter

sincèrement les différences vers une harmonie des complémentarités et non pas vers des

antagonismes. La poursuite de politiques de puissance particularistes sème le doute et la

défiance. Cela paraît clair.


Les conceptions politiques françaises sont une des causes principales pour laquelle le projet de nouvelle constitution pour l’Europe soulève tant de méfiance, non seulement au sein des petits pays et des pays de l’Est, mais même au sein des pays que le Traité de Rome avait uni.


Il est exclu que l’Europe puisse supporter longtemps une tutuelle des plus grands, ni cette

propension à règlementer non seulement ce qui doit l’être mais même ce qui peut l’être.


Des journalistes chevronnés, qui en ont tant vu et entendu, se demandent jusqu’à quel point

l’accord franco-allemand est sincère et durable. Il vont jusqu’à se poser la question: qui

trompe qui?


Nous nous souvenons des monceaux de livres publiés des deux cotés de la frontière franco-

allemande dont le but le plus clair était d’ entretenir une atmosphère de mépris et de haine entre les deux peuples. Nous avons vécu le temps où pendant que la France se prélassait sous le régime du Front Populaire, Von SEECKT préparait en silence une nouvelle armée allemande plus puissante que celle du Kaiser. Nous avons vu en 1940 les “panzerdivision” dévaller en quelques semaines vers l’ Atlantique et les Pyrénées.


Pour expliquer ce désastre sans précédent le Premier Ministre français ne trouva d’autre

cause que la trahison du Roi des Belges. Cette explication servi ensuite à jeter la zizanie parmi

les Belges et dans la foulée elle provoqua des dispositions constitutionnelles, qui conduisent le pays à sa désintégration. Un fédéralisme fondé sur une dualité nationaliste est inviable à

terme. C’est du simple bon sens.


L’incommensurable naïveté des Belges fait pendant à la fourberie historique de la politique

française. Déjà au XVIIIème siècle la République des Provinces Unies avait pour règle “Gallia amica sed non vicina’. Nous voulons bien être amis de la France mais non ses voisins. Il était à ce point patent que la France ne pouvait s’empêcher d’intriguer dans ses pays voisins,

préoccupée qu’elle était d’arrondir son territoire pour atteindre ses ” frontières naturelles:’.


Aujourd’hui des esprits bien informés de l’histoire diplomatique, craignent que

l’élargissement de l’Union Européenne n’amène les ambitions françaises et allemandes à

s’ affronter à nouveau. L’ Allemagne gagnera une position centrale et la France voudra

contrebalancer cet avantage par des alliances plus à l’Est dans le dos de l’Allemagne. Et

l’histoire se répètera.


Pour comble d’aveuglement la France Gaulliste s’est lancée dans une campagne d’hostilité vis-

à-vis des Etats-Unis. Cette campagne systématique peut mener les Américains à se

désintéresser de l’Europe. En fin de compte on verra le centre de gravité de la politique

mondiale se déplacer du monde de l’ Atlantique vers celui du Pacifique où de nouvelles grandes puissances s’ébrouent.


Bien entendu il ne s’agit pas d’approuver toutes les initiatives américaines mais de faire

preuve de réalisme et de donner la priorité absolue à la construction d’une Europe enfin

pacifiée. Tant que cette construction n’est pas achevée l’anti-américanisme est plein de



Si on veut que l’unification européenne entreprise réussisse les anciennes grandes puissances

doivent renoncer à leurs traditions politiques de puissance. Elles doivent jouer le jeu

honnêtement et accepter les règles de la loyauté fédérale. Sinon ce sera un échec retentissant

dont les plus grands pays auront le plus à souffrir.





Het is een oude droom van het Gaullistisch Frankrijk een Europese Defensiemacht te zien tot

stand komen. Dankzij zijn atoomwapen zou het daarin de bovenhand hebben.


Het is een van die strategieën die Frankrijk beraamt om zijn overwicht in Europa te

verzekeren en te bestendigen. (Une Ambition Française door Alain Duhamel – Ed. Plon). Er is

wenig kans dat Frankrijk in een dergelijk opzet slaagt. Trouwens wat betekent een

defensiemacht zonder een heuse Europese politieke macht?


Het tijdperk van de Natiestaten is voorbij. Wij beleven een schaalvergroting. Er stellen zich

steeds meer problemen die nog slechts op continentaal of subcontinentaal niveau kunnen worden opgelost.


Van een evenwichtige verhouding tussen de Europese en de Amerikaanse pijlers van het

Atlantisch Verbond kan er alleen sprake zijn wanneer al de Europese partners eraan verzaken

zich als natiestaat te doen gelden. Dat wil zeggen dat zij het princiep van de “souveraineté une

et indivisible” moeten laten varen , dat zij aanvaarden dat het Europees belang voorrang heeft

op het nationaal belang.


Dus ook geen vetorecht meer in om het even welk Europees orgaan. Wel democratische

besluitvorming van gelijkgestelde partners zoals voorgeschreven door de Conventie van

Philadelphia (1787) d.w.z. een stelsel van twee wetgevende kamers waarvan de ene

proportioneel is samengesteld en de andere paritair.


Het houdt ook in dat alle particuliere allianties binnen de Unie (zoals de As Parijs-Berlijn)

uitgesloten zijn. Bovendien verplicht het de lidstaten tot federale loyaliteit en veroordeelt het

alle achterbakse intriges en aparte afspraken zoals deze namens “la Francophonie” of nog

“l’Afrique Française”.


Alleen met inachtneming van deze voorwaarden kan Europa als dusdanig nog een factor van

betekenis worden in de wereldpolitiek.


De Verenigde Staten leren hoe in een tijdspanne van amper twee eeuwen een geduchte

wereldmacht kan worden opgericht. Moest Europa de regels voorgeschreven door de Conventie van Philadelphia in acht nemen het zou in korte tijd de Amerikaanse macht evenaren en zelfs overtreffen. Het was een Fransman Alexis de Tocqueville, die reeds in 1848 voorspelde dat de Verenigde Staten van Amerika een wereldmacht zouden worden. (De la Démocratie en Amérique).


Maar het Gaullistische Frankrijk wil er niet van weten. Het blijft onwrikbaar trouw aan de

aloude Machiavelistische richtlijnen van Richelieu. Het waant zich nog steeds een

machtscentrum met satellietstaatjes, vazalstaatjes en invloedsferen waarin strategische

ondernemingen worden opgekocht en ijdele politici worden omgekocht. In tijden van oorlog

spreken de wapens en in vredestijd haalt men zijn slag thuis met geld.


Met zulk een partner gaat Europa nog bittere teleurstellingen tegemoet. Spaak had dat al vijftig jaar geleden voorzien. Met zijn Bonapartistische geestesgesteltenis is Frankrijk onbekwaam een nuttige bijdrage te leveren tot de opbouw van een Verenigd Europa. Het sleurt integendeel Europa mee in zijn teloorgang. (Alain Peyrefitte: Le Mal Français. Ed. Plon).


Andermaal begaat Frankrijk een historische vergissing. Het meent dat Europa slechts kan

verenigd worden dankzij een strijd tegen een gemeenschappelijke vijand en dat deze vijand

thans de oppermachtig geworden Amerikaanse Unie is.


Deze mening knoopt aan bij oude herinneringen. Sedert de Honderdjarige Oorlog hebben de

Angelsaxers steeds de Franse ambities in de weg gestaan. Zij hebben Lodewijk XIV

gedwarsboomd. Zij hebben de inspanningen van Bonaparte verijdeld. Zij hebben het

meesterschap over de wereldzeeën veroverd. Zij hebben een wereldrijk gesticht waarvan de

luister deze van het Franse overtrof.


Bij de teloorgang van deze “imperia” heeft de Atlantische dochter van het Britse Rijk het heft

overgenomen. De Amerikaanse monomacht zit Frankrijk dwars. Zij heeft dit land de opperste

vernedering toegebracht toen zij Frankrijk uit een hachelijke Duitse bezetting heeft bevrijd.


Generaal de Gaulle heeft veel bijgedragen om deze aloude Franse geestesgesteltenis weer op te wekken en diep in te prenten. Sedert lang reeds voor de crisis met Irak ontwikkelde de Franse propaganda stelselmatig een anti-Amerikaanse stemming.


Aan historisch besef heeft Frankrijk geen nood. Maar het mist toekomstvisie. Zijn onstuimig

Gallische temperament verblind zijn oordeel. Zijn impulsieve president speelt in op het door

De Gaulle weer aangewakkerde grootheidswaanzin.


De politieke leiders van Frankrijk schijnen niet in te zien dat er in Azië nieuwe wereld-

machten gereed staan om aan te treden. Nochtans was het een Fransman, Alain Peirefitte die in 1973 een lijvig boek publiceerde “Quand la Chine s’éveillera, Ie monde tremblera”. Waarop

hij in 1996 een vervolg schreef: “La Chine s’est éveillée”.


Maar er is niet alleen China met zijn miljard twee honderd miljoen inwoners. Er is ook India

dat het miljard inwoners heeft bereikt. In de buurt zijn er nog meer landen met snel

toenemende bevolking en met een cultuur en een geschiedenis die veel ouder zijn dan deze van Europa. De gewezen Duitse kanselier Helmut Schmidt, meent dat deze landen zich binnen de halve eeuw zullen doen gelden. (Menschen und Mächte).


Wat betekenen daar tegenover onze Europese Natiestaatjes, die nog geen honderd miljoen

inwoners tellen?


Wat men ook moge denken van de Amerikaanse initiatieven, het is een grote vergissing op dit

ogenblik een breed front op te zetten tegen de Verenigde Staten. Moesten deze aan het tanen gaan voordat Europa zelf een geduchte macht is geworden, dan staat ons Aziatisch schiereiland bloot aan de ambities van de nieuwe wereldmachten uit het Oosten.


Een gevolg daarvan zou kunnen zijn dat het centrum van het wereldgebeuren zich verplaatst naar de boorden van de Stille Oceaan waar de Verenigde Staten nog een rol te spelen hebben . De Angelsaksers zijn niet de vijanden van Europa. Zij hebben het herhaaldelijk bewezen.


(Brussel, Maart 2003)



On ne peut sans risques exprimer la moindre pensée désobligeante à l’égard des Juifs, des

Musulmans, des Turcs ou d’étrangers en général, mais les Flamands et les Wallons peuvent

s’invectiver à volonté. Aucun tribunal n’y verra une manifestation de racisme. Ill s’agit là

d’un folklore, qui appartient au domaine public.


Après chacune des grandes guerres ceux qui avaient voulu, avec l’aide de l’occupant, lotir le

pays furent traités d’inciviques et sévèrement condamnés. Cependant nos mandataires

politiques, s’étant avisé du parti qu’ils pouvaient en tirer, décidèrent d’officialiser l’existence

d’une Flandre et d’une Wallonie. Nos hommes d’Etat ayant eux-mêmes repris le f1ambeau de la désagrégation, les Belges furent par mille moyens contraints de se reconnaître Flamands ou



Depuis lors les hommes politiques peuvent sans honte faire passer les particularismes avant

l’intérêt commun. L’instauration d’un semblant de fédéralisme eut pour effet de faire

disparaître les partis fédéraux. Il n’est même pas certain qu’un parti bilingue et

véritablement fédéraliste soit encore toléré.


Il résulte de cette dérive que le citoyen belge, qui est resté conscient des atouts de la solidarité

de toutes les composantes de l’espace belge, n’a plus voix au chapitre. Il est devenu un apatride dans son propre pays. Autant dire un incivique, un mauvais citoyen. De toute façon un gêneur.


A Bruxelles, capitale d’une Europe en formation, on demande même à l’électeur, lors des

scrutins, de faire un choix préalable entre listes flamandes et listes francophones, On ne peut

se méprendre sur le sens de cette invitation alors qu’il n’existe aucune liste spécifiquement



Provisoirement toléré, le récalcitrant se demande ce qui lui pend au nez avec

l’approfondissement constant de la régionalisation et le penchant à la tolérance zéro.


Avant chaque élection les dirigeants des partis francophones jurent leurs grands dieux qu’il ne

participeront plus à aucune nouvelle avancée communautaire. Serment d’ivrogne. Chaque fois

ils trouvent des raisons majeures pour justifier leurs reniements.


Nos dirigeants politiques ont conçu un régime politique, qui pourrait peut-être convenir à une

île au milieu de l’océan mais pas à un pays exposé comme le nôtre.



1598 - Rerum Belgicarum (Pontus Heuterus) (LB, 23/10/1992)

1962 - Paul Van Zeeland pour le fédéralisme provincial (Le Vif, 01/06/2012)

1981 - Pierre Harmel, Lettre aux parlementaires: pour des partis nationaux (LB, 19/11/1981)